İşyerinizde yangın çıkarsa nereden çıkar, nasıl yayılır ve kimi etkiler? Bu üç soruya net cevap veremiyorsanız, aldığınız önlemler büyük ihtimalle tahmine dayanıyordur. Yangın risk değerlendirmesi; işyerindeki tutuşturucu kaynakları, yanıcı maddeleri ve risk altındaki kişileri belirleyip mevcut önlemlerin yeterliliğini ölçen, eksikleri önceliklendirerek aksiyon planına dönüştüren sistematik bir çalışmadır. 6331 sayılı Kanun kapsamında yapılan genel risk değerlendirmesinin yangın ve patlama ayağını oluşturur.
Bu yazıda yangın risk değerlendirmesinin adım adım nasıl yapılacağını ve sahada kullanabileceğiniz bir kontrol listesini paylaşıyoruz.
Yangın Risk Değerlendirmesi 5 Adımda Nasıl Yapılır?
- Tutuşturucu kaynakları belirleyinElektrik panoları, ısıtıcılar, sıcak yüzeyler, sıcak işler, forklift şarj alanları, sürtünme ve statik elektrik gibi alev ya da kıvılcım çıkarabilecek her şeyi listeleyin.
- Yanıcı maddeleri belirleyinKimyasallar, solventler, gazlar, ambalaj malzemeleri, toz oluşturan hammaddeler ve atıkların nerede, ne miktarda bulunduğunu tespit edin.
- Risk altındaki kişileri belirleyinÇalışanların yanında ziyaretçileri, alt işveren personelini, gece vardiyasını, engelli ya da yalnız çalışan kişileri düşünün.
- Mevcut önlemleri değerlendirinAlgılama, alarm, söndürme sistemleri, kaçış yolları, ekipler ve eğitim düzeyinin bu riskler için yeterli olup olmadığını sahada kontrol edin.
- Kaydedin, önceliklendirin ve takip edinBulguları risk seviyesine göre sıralayın; her aksiyona sorumlu ve tarih verin, planı acil durum planınıza ve eğitim programınıza yansıtın.Değerlendirme, işyerinde değişiklik oldukça yenilenmelidir.
Sahada Kullanabileceğiniz Yangın Risk Kontrol Listesi
| Alan | Kontrol edilecekler |
|---|---|
| Elektrik | Pano önleri açık mı, kapaklar kapalı mı, ek kablo ve çoklu priz kullanımı var mı, topraklama ve kaçak akım rölesi test edildi mi? |
| Depolama | Yanıcı kimyasallar uygun dolapta ve havalandırmalı alanda mı, istif yüksekliği sprinkler ve aydınlatmaya engel oluyor mu? |
| Sıcak işler | Kaynak ve kesme işleri izinle mi yapılıyor, yangın gözcüsü atanıyor mu? |
| Söndürme ekipmanı | Cihazlar yerinde, erişilebilir ve kontrol etiketleri güncel mi; yangın dolapları ve hidrantlar çalışıyor mu? |
| Algılama ve alarm | Dedektörler, ihbar butonları ve sirenler test ediliyor mu, alarm tüm alanlarda duyuluyor mu? |
| Kaçış yolları | Acil çıkışlar açık ve işaretli mi, acil aydınlatma çalışıyor mu, toplanma alanı belli mi? |
| Temizlik ve atıklar | Yağlı bez, toz ve ambalaj atıkları birikiyor mu, atık alanları binadan uzak mı? |
| İnsan faktörü | Sigara alanları belirlenmiş mi, ekipler görevini biliyor mu, son tatbikat ne zaman yapıldı? |
Kontrol listesi başlangıçtır
Kimyasal, toz ya da gaz bulunan tesislerde yangın riskine patlama riski de eklenir. Bu işyerlerinde patlayıcı ortam oluşabilecek bölgelerin belirlenmesi ve patlamadan korunma önlemlerinin değerlendirilmesi ayrı bir uzmanlık ister.
Yangın Risk Değerlendirmesi Ne Zaman Yenilenmeli?
- Yeni bir bina, bölüm ya da üretim hattı devreye girdiğinde
- Yeni bir kimyasal, yakıt veya hammadde kullanılmaya başlandığında
- Yangın, patlama ya da ramak kala bir olay yaşandığında
- Tatbikatta ciddi eksikler ortaya çıktığında
- Sigorta şirketi ya da denetim kurumu yeni bir bulgu bildirdiğinde
Genel risk değerlendirmesi de işyerinin tehlike sınıfına göre belirli aralıklarla yenilenir; yangın bölümünü bu yenilemeden bağımsız olarak değişikliklerde güncellemek en sağlıklı yaklaşımdır.
Değerlendirmeyi Kim Yapmalı?
Bir kontrol listesi eksikleri gösterir; hangi eksiğin bir yangını gerçekten başlatabileceğini ise saha tecrübesi söyler. UDEM Akademi’de yangın risk değerlendirmesini, rafinerilerde risk analizleri, HAZOP çalışmaları ve olay kök neden analizlerini yönetmiş bir uzman yapıyor:
Celal Toprakçı
Kimya Mühendisi · A Sınıfı İSG Uzmanı · Yangın ve Patlama Bilirkişisi
Eğitimlerimizi, yangın güvenliği alanının duayen isimlerinden değerli hocamız Celal Toprakçı veriyor. Hocamız 33 yılını Tüpraş İzmir Rafinerisi'nde geçirdi. Teknik Emniyet Başmühendisi ve Teknik Emniyet Çevre Kalite Müdürü olarak rafinerinin itfaiye departmanını yönetti, yangınlarda yangın yöneticiliği yaptı ve Tüpraş Yangın Eğitim Okulu'nda eğitimleri yürüttü.
İngiltere'de The Fire Service College'ın petrokimya yangınlarında saha komutanlığı eğitimini tamamladı. 2010'dan bu yana rafinerilerden LNG terminallerine, kimya, gıda ve metal fabrikalarına kadar 50'yi aşkın sanayi kuruluşunda yangın danışmanlığı ve bilirkişilik yapıyor. Eğitimde anlattığı her senaryo, sahada bizzat yönettiği bir olaya dayanıyor.
Değerlendirmenin sonuçlarını plana nasıl dönüştüreceğinizi Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır? yazımızda, kaynak ve kesme işlerinden doğan riskleri yönetmeyi ise Sıcak İş İzni Nedir? yazımızda anlattık. Ekiplerin eğitim yükümlülüğü için Yangın Eğitimi Zorunlu mu? yazımıza göz atabilirsiniz.
İzmir’deki tesisiniz için yangın ve patlama risk değerlendirmesi yaptırmak isterseniz yangın danışmanlığı sayfamızı inceleyebilir, 0 530 946 40 62 numaralı hattan ya da WhatsApp’tan bize ulaşabilirsiniz.
Yangın Risk Değerlendirmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
6331 sayılı Kanun her işverene risk değerlendirmesi yapma yükümlülüğü verir ve yangın, bu değerlendirmenin temel tehlikelerinden biridir. Acil durum planı da bu değerlendirmeye dayanarak hazırlanır.
İşveren, İSG uzmanı ve işyeri hekimiyle birlikte risk değerlendirme ekibini oluşturur. Yangın ve patlama riski yüksek tesislerde ekibe yangın konusunda uzman bir danışman katılması önerilir.
Hayır. Patlama riski, yanıcı gaz, buhar veya tozun hava ile patlayıcı ortam oluşturduğu yerlerde ortaya çıkar ve ayrıca değerlendirilir. Bu işyerlerinde patlamadan korunma dokümanı hazırlanması gerekir.
Yeni bölüm, ekipman veya kimyasal eklendiğinde, bir yangın ya da ramak kala olay yaşandığında ve tatbikatta ciddi eksikler çıktığında beklemeden güncellenmelidir.
Evet. Yangın risk değerlendirmesinin sonuçları, sigorta şirketlerinin istediği iyileştirme listelerine ve risk raporlarına temel oluşturur.
Yangın Danışmanlığı Hakkında Detaylı Bilgi
Acil durum planı, sıcak iş izni ve yangın risk değerlendirmesi hakkında diğer yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. Yangın danışmanlığı içeriklerine ulaşmak için lütfen tıklayın.
