Alarm çaldı, herkes dışarı çıktı, sayım yapıldı, fotoğraf çekildi. Pek çok işyerinde “tatbikat” bundan ibarettir ve gerçek bir yangında neyin aksayacağına dair hiçbir şey öğretmez. Yangın tatbikatı; tesise özel bir senaryo hazırlanması, ekiplerin bilgilendirilmesi, uygulamanın kayıt altına alınması, sonuçların değerlendirilmesi ve eksiklerin raporlanıp acil durum planına işlenmesiyle tamamlanan bir süreçtir. Mevzuata göre işyerlerinde en geç yılda bir yapılmalıdır.
Bu yazıda yangın tatbikatını adım adım nasıl planlayacağınızı, örnek bir senaryoyu ve tatbikat raporunda nelerin yer alması gerektiğini anlatıyoruz.
Yangın Tatbikatı Ne Sıklıkla Yapılmalı?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’e göre tatbikat, maden işyerleri dışındaki tüm işyerlerinde en geç yılda bir yapılır. Vardiyalı çalışılan, çalışan devir hızı yüksek ya da yangın riski büyük tesislerde daha sık tatbikat yapmak, yeni çalışanların da düzeni öğrenmesini sağlar. Tatbikatın amacı yükümlülüğü kapatmak değil, acil durum planının gerçekten işleyip işlemediğini görmektir.
Yangın Tatbikatı 5 Adımda Nasıl Yapılır?
- Senaryoyu yazınYangının nerede, hangi saatte ve hangi nedenle başladığını belirleyin. En gerçekçi senaryo, risk değerlendirmenizde en yüksek puanı alan noktadır: kimyasal depo, kazan dairesi, boya hattı ya da elektrik panosu.
- Bilgilendirme toplantısını yapınAcil durum ekipleri, vardiya amirleri ve güvenlik görevlileriyle görevleri, alarm düzenini, toplanma alanını ve sayımı kimin yapacağını netleştirin. Gözlemcileri belirleyin.
- Tatbikatı uygulayın ve kayıt altına alınAlarmı verin; tahliye süresini, ekiplerin müdahale süresini ve iletişimi ölçün. Süreci fotoğraf ve videoyla kaydedin, gözlemciler not alsın.
- Değerlendirme toplantısı yapınTatbikattan hemen sonra ekiplerle neyin iyi gittiğini ve nerede zaman kaybedildiğini konuşun. Çalışanların gözlemleri genelde en değerli bulgulardır.
- Raporlayın ve aksiyon planı çıkarınTespitleri, sorumluları ve tamamlanma tarihlerini içeren tatbikat raporunu hazırlayın; acil durum planındaki düzeltmeleri yapın.Bir sonraki tatbikat, bu aksiyonların gerçekten kapandığını sınamalıdır.
Örnek Bir Yangın Tatbikatı Senaryosu
Senaryo: Depoda forklift şarj alanında yangın
Saat 10.30’da depo bölümündeki forklift şarj istasyonunda duman ve alev görülür. Olayı fark eden çalışan en yakın yangın ihbar butonuna basar ve 112’yi arar. Söndürme ekibi en yakın söndürme cihazlarıyla müdahale eder, elektrik ekibi bölgenin enerjisini keser. Tahliye ekibi depo ve bitişik üretim alanını tahliye eder, toplanma alanında sayım yapılır. Bir çalışanın eksik olduğu bildirilir ve kurtarma ekibi devreye girer.
Ölçülecekler: İhbar süresi, ilk müdahale süresi, tahliyenin tamamlanma süresi ve kayıp kişinin fark edilme süresi.
Tatbikat Raporunda Neler Olmalı?
| Başlık | İçerik |
|---|---|
| Genel bilgiler | Tarih, saat, senaryo, katılımcı sayısı, gözlemciler |
| Süreler | Alarm, ilk müdahale ve tahliyenin tamamlanma süreleri |
| Ekip performansı | Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin görevlerini nasıl yerine getirdiği |
| Tespit edilen eksikler | Kapalı kaçış yolu, duyulmayan alarm, çalışmayan ekipman, sayım hataları |
| Aksiyon planı | Her eksik için sorumlu kişi ve tamamlanma tarihi |
| Ekler | Katılım listesi, fotoğraflar, gözlemci formları |
Tatbikatta En Sık Yapılan 4 Hata
1. Herkese önceden haber vermek
Ekiplerin hazırlıklı olması gerekir, ancak tüm çalışanların saatini bildiği bir tatbikat gerçeği yansıtmaz. Yöneticiler ve ekiplerle planlayın, tatbikatın tam zamanını geniş kitleyle paylaşmayın.
2. Sadece tahliyeyi denemek
Tahliye önemlidir ama yangın tatbikatında söndürme ekibinin müdahalesi, enerji kesme, itfaiyeyi karşılama ve kayıp kişi araması da sınanmalıdır.
3. Vardiyaları unutmak
Tatbikat hep gündüz vardiyasında yapılırsa gece vardiyasındaki eksikler hiç görülmez. Tatbikatları vardiyalar arasında dönüşümlü planlayın.
4. Raporu dosyada bırakmak
Aksiyonları kapanmayan bir rapor, bir sonraki tatbikatta aynı hataların tekrar etmesi demektir. Her aksiyonun sorumlusu ve tarihi olmalıdır.
Tatbikatı Kim Yönetmeli?
Tatbikatın değeri, senaryoyu yazan ve sonucu değerlendiren kişinin tecrübesine bağlıdır. UDEM Akademi’de tatbikatları, rafinerideki yangın ve felaket tatbikatlarını yıllarca yönetmiş bir uzman planlıyor:
Celal Toprakçı
Kimya Mühendisi · A Sınıfı İSG Uzmanı · Yangın ve Patlama Bilirkişisi
Eğitimlerimizi, yangın güvenliği alanının duayen isimlerinden değerli hocamız Celal Toprakçı veriyor. Hocamız 33 yılını Tüpraş İzmir Rafinerisi'nde geçirdi. Teknik Emniyet Başmühendisi ve Teknik Emniyet Çevre Kalite Müdürü olarak rafinerinin itfaiye departmanını yönetti, yangınlarda yangın yöneticiliği yaptı ve Tüpraş Yangın Eğitim Okulu'nda eğitimleri yürüttü.
İngiltere'de The Fire Service College'ın petrokimya yangınlarında saha komutanlığı eğitimini tamamladı. 2010'dan bu yana rafinerilerden LNG terminallerine, kimya, gıda ve metal fabrikalarına kadar 50'yi aşkın sanayi kuruluşunda yangın danışmanlığı ve bilirkişilik yapıyor. Eğitimde anlattığı her senaryo, sahada bizzat yönettiği bir olaya dayanıyor.
Tatbikatın yasal dayanağını ve ekipte kaç kişinin bulunması gerektiğini Yangın Eğitimi Zorunlu mu? yazımızda, söndürme ekibinin bilmesi gereken temel beceriyi ise Yangın Söndürme Tüpü Nasıl Kullanılır? yazımızda anlattık.
İzmir’deki işyerinizde raporlu bir tatbikat planlamak için yangın eğitimi ve tatbikat sayfamızı inceleyebilir, 0 530 946 40 62 numaralı hattan ya da WhatsApp’tan bize ulaşabilirsiniz.
Yangın Tatbikatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tahliye bölümü çoğu işyerinde birkaç dakika sürer. Bilgilendirme ve değerlendirme toplantılarıyla birlikte tatbikat genelde yarım gün içinde tamamlanır.
Acil durum ekipleri ve yöneticiler bilgilendirilmelidir. Tüm çalışanların tatbikatın tam saatini bilmesi ise gerçekçiliği azaltır.
Tatbikat sonuçlarına göre acil durum planında gerekli düzeltmelerin yapılması gerekir. Bunun kanıtı, tespitleri ve aksiyonları içeren tatbikat raporudur; denetimde istenir.
Hayır. Her tatbikat kendi senaryosunu sınar. Yangın tatbikatında söndürme ekibinin müdahalesi, enerji kesme ve duman altında tahliye gibi yangına özgü adımlar denenmelidir.
Büyük tesislerde itfaiye ile koordineli tatbikat planlanabilir. İtfaiyeyle koordinasyon, acil durum planının da bir parçasıdır.
Yangın Eğitimi Hakkında Detaylı Bilgi
Yangın eğitimi zorunluluğu, tatbikat süreci ve söndürme tüpü kullanımı hakkında diğer yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. Yangın eğitimi içeriklerine ulaşmak için lütfen tıklayın.
