Yangın söndürme tüpü her işyerinin duvarında asılıdır, ama pek çok çalışan onu hayatında bir kez bile kullanmamıştır. Oysa başlangıç halindeki bir yangını söndürmek için genellikle yalnızca birkaç saniye vardır. Yangın söndürme tüpü dört adımda kullanılır: pimi çekin, hortumu ateşin dibine yöneltin, tetiği sıkın ve hortumu ateşin tabanında soldan sağa süpürür gibi hareket ettirin. Ancak bunun işe yaraması için önce doğru tüpü seçmeniz gerekir.
Bu yazıda söndürme tüpünün doğru kullanımını, yangın sınıflarını, hangi yangına hangi tüpün kullanılacağını ve ne zaman müdahale etmeyip tahliye etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Yangın Söndürme Tüpü 4 Adımda Nasıl Kullanılır?
- Pimi çekinTüpü dik tutun, emniyet pimini çekerek mührü kırın. Pim çekilmeden tetik çalışmaz.
- Hortumu ateşin dibine yöneltinAlevlere değil, yanan malzemenin tabanına nişan alın. Rüzgârı ya da hava akışını arkanıza alın ve 2–3 metre mesafede durun.
- Tetiği sıkınTetiği kararlı şekilde sıkın. Taşınabilir tüplerin çoğu kısa sürede boşalır; söndürücüyü boşa harcamayın.
- SüpürünHortumu ateşin tabanında soldan sağa süpürür gibi hareket ettirerek yavaşça ilerleyin.Yangın söndükten sonra da bölgeyi izleyin; içten içe yanan malzeme yeniden alevlenebilir.
Kaçış yolunuzu arkanızda bırakın
Müdahale ederken her zaman çıkış kapısı arkanızda olacak şekilde durun. Yangın kontrolden çıkarsa geri çekilebilmeniz gerekir.
Yangın Sınıfları ve Doğru Tüp Seçimi
Yanlış tüple yapılan müdahale yangını büyütebilir. Örneğin yanan yağa su sıkmak alevlerin patlayarak yayılmasına, gerilim altındaki elektrik tesisatına su sıkmak elektrik çarpmasına yol açar. Yangınlar, TS EN 2 standardına göre yanan maddeye göre sınıflandırılır:
| Sınıf | Yanan madde | Uygun söndürücü |
|---|---|---|
| A | Katı maddeler: kâğıt, odun, kumaş, plastik | Su, köpük, ABC kuru kimyevi tozlu tüp |
| B | Yanıcı sıvılar: benzin, tiner, boya, solvent | Köpük, karbondioksit (CO₂), kuru kimyevi tozlu tüp |
| C | Yanıcı gazlar: LPG, doğalgaz, propan | Kuru kimyevi tozlu tüp; önce gaz akışı kesilmelidir |
| D | Yanıcı metaller: magnezyum, sodyum, alüminyum tozu | Yalnızca D sınıfı özel metal yangını tozu |
| F | Mutfak yağları: kızartma yağı, sıvı yağ | F sınıfı (ıslak kimyasal) söndürücü; asla su kullanılmaz |
Elektrik yangınlarında önce enerjiyi kesin; gerilim altındaki pano ve cihazlarda CO₂ ya da kuru kimyevi tozlu tüp kullanılır. CO₂ tüpü kalıntı bırakmadığı için bilgisayar ve elektrik odalarında tercih edilir; ancak kapalı ve dar alanlarda kullanıldıktan sonra ortam havalandırılmadan içeri girilmemelidir.
Tüpünüz Gerçekten Çalışır mı? 30 Saniyelik Kontrol
- Manometre ibresi yeşil bölgede mi?
- Emniyet pimi ve mührü yerinde mi?
- Hortumda çatlak, tıkanıklık ya da ezilme var mı?
- Gövdede pas, darbe ya da kaçak izi var mı?
- Önü malzemeyle kapanmış mı, kolayca erişilebiliyor mu?
- Son kontrol etiketi güncel mi? Taşınabilir söndürücüler en az 6 ayda bir kontrol edilmelidir.
Ne Zaman Müdahale Etmemelisiniz?
Söndürme tüpü yalnızca başlangıç halindeki yangınlar içindir. Aşağıdaki durumlarda müdahaleyi bırakın, alarmı verin ve tahliye edin:
- Yangın tavana ulaştıysa ya da hızla yayılıyorsa
- Ortam yoğun dumanla dolduysa ve görüş kayboluyorsa
- Kaçış yolunuz alevler ya da dumanla kesilme riski taşıyorsa
- Yanan maddenin ne olduğunu bilmiyorsanız ya da elinizdeki tüp uygun değilse
- Bir tüpü boşalttığınız halde yangın sönmediyse
Bilmek Yetmez, Denemek Gerekir
Söndürme tüpünü ilk kez gerçek bir yangında kullanmak, saniyelerin heba olması demektir. Bu yüzden iyi bir yangın eğitiminin en önemli bölümü, kontrollü bir ateş üzerinde her çalışanın tüpü bizzat kullanmasıdır. UDEM Akademi’de bu uygulamayı, rafineri yangın eğitim okulunda eğitimleri yürütmüş bir uzman yaptırıyor:
Celal Toprakçı
Kimya Mühendisi · A Sınıfı İSG Uzmanı · Yangın ve Patlama Bilirkişisi
Eğitimlerimizi, yangın güvenliği alanının duayen isimlerinden değerli hocamız Celal Toprakçı veriyor. Hocamız 33 yılını Tüpraş İzmir Rafinerisi'nde geçirdi. Teknik Emniyet Başmühendisi ve Teknik Emniyet Çevre Kalite Müdürü olarak rafinerinin itfaiye departmanını yönetti, yangınlarda yangın yöneticiliği yaptı ve Tüpraş Yangın Eğitim Okulu'nda eğitimleri yürüttü.
İngiltere'de The Fire Service College'ın petrokimya yangınlarında saha komutanlığı eğitimini tamamladı. 2010'dan bu yana rafinerilerden LNG terminallerine, kimya, gıda ve metal fabrikalarına kadar 50'yi aşkın sanayi kuruluşunda yangın danışmanlığı ve bilirkişilik yapıyor. Eğitimde anlattığı her senaryo, sahada bizzat yönettiği bir olaya dayanıyor.
Kaç çalışanın yangın eğitimi alması gerektiğini Yangın Eğitimi Zorunlu mu? yazımızda, öğrenilenlerin nasıl sınanacağını ise Yangın Tatbikatı Nasıl Yapılır? yazımızda anlattık.
İzmir’deki işyerinizde uygulamalı yangın eğitimi planlamak için yangın eğitimi sayfamızı inceleyebilir, 0 530 946 40 62 numaralı hattan ya da WhatsApp’tan bize ulaşabilirsiniz.
Yangın Söndürme Tüpü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Taşınabilir tüplerin çoğu tetik sürekli sıkıldığında kısa sürede, genellikle saniyeler içinde boşalır. Bu yüzden hortumu doğrudan ateşin dibine yöneltmek gerekir.
ABC kuru kimyevi tozlu tüpler A, B ve C sınıfı yangınlarda kullanılabildiği için işyerlerinde en yaygın tüptür. Ancak metal (D) ve mutfak yağı (F) yangınları için özel söndürücü gerekir.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre taşınabilir söndürme cihazları en az 6 ayda bir kontrol edilmelidir. Çalışanlar da basınç göstergesini ve mührü düzenli olarak gözle kontrol edebilir.
Önce enerji kesilmelidir. Gerilim altındaki elektrik yangınlarında CO₂ veya kuru kimyevi tozlu tüp kullanılır; su ve köpük kullanılmaz.
Evet. UDEM Akademi’nin yangın eğitiminde çalışanlar kontrollü bir ateş üzerinde söndürme tüpünü ve yangın dolabı hortumunu bizzat kullanır.
Yangın Eğitimi Hakkında Detaylı Bilgi
Yangın eğitimi zorunluluğu, tatbikat süreci ve söndürme tüpü kullanımı hakkında diğer yazılarımızı da inceleyebilirsiniz. Yangın eğitimi içeriklerine ulaşmak için lütfen tıklayın.
